بودجه (يك اقای قربانپور)
فصل يك
1-مفهوم بودجه را توضيح دهيد؟
واژه بودژه كه يك واژه فرانسوي است، از واژه قديمي بوژت، به معناي كيف يا كيسه چرمي گرفته شده است. در انگلستان كيف چرمي اي كه محتواي آن صورت مخارج مورد نياز پادشاه بود توسط خزانه داري كه بعداً وزير دارايي ناميده شده، براي تصويب وجوه مورد نياز پادشاه به پارلمان عرضه مي شد. آن كيف «باجت» ناميده شد.
2-تعريف بودجه را از جنبه هاي مختلف بيان كنيد؟
الف- جنبه سياسي بودجه. ب- جنبه مديريتي بودجه. ج- جنبه اقتصادي بودجه. د- و ساير تعاريف
الف- تعاريفي كه بر جنبه سياسي بودجه تأكيد دارند؟
بودجه توسط نمايندگان پارلمان براي كنترل دخل و خرج مملكت ابداع شد.
-بودجه دولت سندي است كه معاملات دخل و خرج مملكت براي مدت معيني در آن پيش بيني و تصويب شده باشد. مدت مزبور دامنه مالي مي گويند و عبارت است از يك سال شمسي .
-بودجه لايحه، پيش بيني كليه عوايد و مخارج مملكتي است براي مدت يك سال شمسي كه به تصويب مجلس شوراي كلي رسيده باشد.
ب- تعاريفي كه بر جنبه هاي اقتصادي و مالي تاكيد دارند؟
1-بودجه عبارت است از يك طرح مالي كه در ان نيازمنديهاي پولي دولت به طور براي مدت محدودي پيش بيني مي شود.
2-بودجه عبارت است از طرحي جامع در قالب اصطلاحات مالي كه به وسيله آن يك برنامه جاري براي مدت معيني اجرا مي شود.
3-بودجه عبارت است از:
الف) طرح مالي كه هم به عنوان شالوده اي براي پيش بيني عمليات آتي و هم براي كنترل آن عمليات به كار مي رود.
ب) تخمين از مخارج و درآمدهاي آتي
ج) طرح نظام دار براي بسيج امكانات و حداكثر استفاده از منابع انساني،مادي و ساير منابع.
ج) تعاريفي كه بر جنبه هاي برنامه اي و مديريتي بودجه تاكيد دارند؟
يودجه كل كشور برنامه مالي دولت است كه براي يك سال مالي تهيه مي شود و حاوي پيش بيني در آمد و ساير منابع تامين اعتبار و برآورد هزينه ها براي انجام عملياتي است كه منجر به نيل به سياستها و هدفهاي قانوني مي شود.
ساير تعاريف؟
بودجه ريزي عبارت است از بهره گيري از منابع مالي براي نيل به اهداف انساني، به عبارت ديگر بودجه به مجموعه اي از اهداف و برنامه هاي انساني به همراه هزينه هاي مربوط به آنها اطلاق مي گردد.
3- اهميت و ضرورت بودجه را توضيح دهيد؟
بودجه ريزي را فرايندتخصيص منابع محدود به نيازهاي نامحدود مي دانند. مجموع كوششهايي كه صرف تدوين بودجه و تخصيص منابع مي شود به منظور استفاده حداكثر از منابعي است كه معمولاً در حد كفايت وجود ندارند و در اصطلاح اقتصادي كمياب اند. بنابراين در راه رسيدن به اهداف مطلوب ضرورت دارد به نحوي از هر يك از منابع محدود استفاده گردد كه در تبديل كل منابع به پول بتوان گفت با صرف حداقل هزينه حداكثر استفاده به عمل آمده است.
4-اهداف و مقاصد بودجه را بيان كنيد؟
بودجه ريزي از نظر تنظيم، تصويب، اجرا و كنترل، اهداف مختلفي را در سياستهاي دولت دنبال مي كند: در مرحله تنظيم، بودجه چهارچوبي را براي تنظيم سياستهاي دولت فراهم مي كند و فعاليتهاي مختلف را براي رسيدن به اهداف توسعه و تقسيم اين فعاليتها بين دستگاههاي اجرايي تعيين مي كند. در مرحله تصويب، بودجه وسيله كنترل قانوني است. در مرحله اجرا، بودجه ريزي راهنماي مديران در اجراي سياستهاي تدوين شده است، در نهايت بودجه مهم ترين ابزار كنترل و نظارت بر عملكرد دولت محسوب مي شود. به طور كلي اهداف و مقاصد و نقشهاي بودجه ريزي را مي توان موارد زير داشت.
الف- قضاوت در مورد توزيع عادلانه وجوه
ب- برقراري نظام پاسخگويي
ج- كسب مجوز قانوني براي فعاليتهاي دولت
د- راهنماي اجراي سياستهاي دولت
ه- ابزاري براي نظارت بر قوه مجريه
و- ابزار روابط عمومي
ز- ابزار مديريت مطلوب
ح- يك برنامه كاري همراه با آثار پولي
ط- برنامه ريزي دولت
5-روند شكل گيري مفهوم و نقش بودجه را تجزيه تحليل كنيد؟
مفهوم بودجه همگام با تكامل دولتها و پيچيده تر شدن وظايف دولت، تغيير و تكامل يافته است. اين تكامل را مي توان به چهار مرحله تقسيم كرد.
-مرحله اول- بودجه به عنوان ابزار كنترل (تقريباً از سال 1920 تا 1935، تأكيد عمده روي ايجاد يك نظام با كفايت براي كنترل هزينه ها بود و حسابداري هزينه ها و پيوند بين حسابداري و بودجه مطرح شد.)
-مرحله دوم- بودجه به عنوان ابزار مديريت مالي: (كه در توسعه بودجه عملياتي خود را نشان داد. استفاده از بودجه به عنوان ابزار مديريت مالي بود كه در اصطلاح ساختار، بهبود مديريت و برنامه هاي اندازه گيري كار تجلي يافت.)
-مرحله سوم- بودجه به عنوان ابزار برنامه ريزي (با پيوند بودجه و برنامه به عنوان معياري براي تجزيه و تحليل رفاه اقتصادي آغاز شد و بر پيشرفتهايي تمركز داشت كه در فناوري تصميم گيري و اطلاعاتي رخ داده بود.)
مرحله چهارم – بودجه به عنوان ابزار مديريت راهبردي (استراتژيك) كه به واسطه پيچيدگي محيط سازمانها به وجود آمد، استفاده از بودجه بر مبناي صفر به عنوان ابزار برنامه ريزي راهبردي (استراتژيك) بود.
فصل دوم
1- عوامل اصلي تشكيل دولتها را بيان كنيد؟
با گسترش جوامع و ايجاد قدرتي مافوق قدرت افراد و گروهها، طرحي مبهم از «دولت» شكل گرفت كه حمايت افراد جامعه و دفاع از تماميت ارضي آن را شامل مي شد. حقيقت امر اين است كه هر فرد به تنهايي نمي توانست از عهده برقراري عدالت در جامعه يا دفاع از خويش در مقابل هجوم بيگانگان برآيد از اين رو جامعه به طور فني با سپردن اين وظايف و خدمات به عهده قدرتي مافوق كه امروز به شكل دولت حجل مي كند موافقت نموده است- هنگامي كه گروهي از افراد شيوه دفاع از خود را در قالب سازمان شكل دادند، دولت پا به عرصه وجود نهاد و روابط افراد را با اشياء (مانند حق مالكيت) معين كرد و نظم را ايجاد نمود.
2-نظريه معروف «سنت اگوستين» در مورد اجراي عدالت توسط دولتها را توضيح دهيد.
اگر از دولت«عدالت» برداشته شود، هيچ فرقي بين دولت و يك دسته دزد نيست؛ زيرا گروه دزدان نيز داراي رئيس و فرمانروايي هستند. دزدان با يكديگر سوگند وفاداري خورده اند و غنايم طبق قانون بين آنها تقسيم مي شود و اگر توفيق يابند كه مال و منال خود را افزايش دهند و سرزمينهايي را تصرف كنند به صورت دولت در مي آيند با اين تفاوت كه در مرحله قبلي ياغي و قانون شكن لقب مي گرفتند و در وضع جديد، خود قانون را در دست دارند. بنابراين برقراري امنيت، نظم و عدالت، منشأ اصل تشكيل دولت است و ابتدايي ترين وظايف دولتها را در مراحل اوليه تكوين آن تشكيل مي دهد.
3-وظايف دولت از نظر آدام اسميت را توضيح دهيد؟
1-حمايت از جان و مال افراد جامعه در مقابل دشمنان احتمالي از طريق ايجاد ارتش ويزوي نظامي
2-ايجاد نظم و اعمال قانون و پيشگيري از تجاوز افراد به حقوق يكديگر با برقراري قوانين لازم، ايجاد دادگاهها و تأسيس نيروهاي انتظامي داخلي
3-فراهم نمودن كالاها و خدماتي كه فايده و اهميت قابل ملاحظه اي براي جامعه دارند، اما هزينه آنها از طريق سرمايه گذاري فردي يا گروهي به وسيله بخش خصوصي قابل تأمين نيست.
4-مهم ترين مرحله پيدايش بودجه را بيان كنيد؟
نخستين درخواست مردم از حكام گذشته پيوسته اين بوده است كه مردم ماليات دهنده، خود بايد در چگونگي كسب درآمد دولت و انجام هزينه هاي داخلي و خارجي مداخله داشته باشند. شايد بتوان گفت انتقال حق تصويب بودجه به مردم و نمايندگان مردم مهم ترين مرحله در پيدايش بودجه باشد.
5-تاريخچه بودجه نويسي در ايران را توضيح دهيد؟
ابتدا قبل از مشروطيت نظارت مردم بر امور بودجه در حداقل بود و شاه در رأس حكومت قرار داشت. به طوري كه در حكومتهاي صفويان درآمدها در اختيار شاه بود. شاه شخصي به نام وزير دفتر (وزير ماليه) را مامور مي ساخت تا بودجه كشور را تنظيم نمايد. با انقلاب مشروطه قوانيني كه عمدتاً از قوانين بودجه فرانسه نشئت گرفت رواج يافت، مجلس محور قدرت قرار گرفت و تصويب بودجه به مجلس واگذار گرديد – اولين بودجه را پس از مشروطيت مرتضي قلي خان هدايت (ضيح الدوله) در سال 1289 ه ش تهيه كرد. در اين بودجه اصول تدوين رعايت شد و سياهه نويسي (ليست نويسي) كهن بر چيده شد. و در سال 1327 نفت در بودجه مطرح شد و بودجه كشور عملاً به دو بخش بودجه عمراني و بودجه عادي تقسيم شد- لايحه بودجه سال 1344 ه.ش از سوي سازمان برنامه به صورت برنامه اي تنظيم و براي اوليت بار بودجه برنامه اي به تصويب قوه مقننه رسيد.
در اسفند ماه 1351 با تصويب قوه مقننه بودجه به سازمان برنامه و بودجه سپرده شد.
6-اقلام اصلي درآمد دولت در بودجه عمومي كشور را بيان كنيد؟
در بودجه عمومي كشور درآمد دولت از مالياتها – درآمد نفت – درآمد حاصل از انحصارات و مالكيت دولت – درآمدهاي حاصل از خدمات و فروش كالا- حق بيمه – كمكهاي دريافتي- درآمدهاي انتقالي و متفرقه – اصل و بهره وام ها و سود حاصل از سرمايه گذاري در خارج از كشور، تشكيل مي شود.
فصل پنجم
1-نظريه بودجه را تعريف و نظريات اقتصادي را بيان كنيد؟
با مروري بر بودجه مي توان نگرشي درباره سياستهاي دولت براي سال مالي مورد نظر يافت. همچنين مي توان به تعادل بين مصارف بخش عمومي پي برد.
نظريات اقتصادي در چهار قسمت است:
1- ارزش نسبي 2- تجزيه و تحليل روند افزايش هزينه ها 3-اثربخشي نسبي 4-تجزيه و تحليل هزينه –فايده
1-ارزش نسبي: از آنجا كه منابع در مقايسه با نيازها كمياب و محدودند، معيار تخصيص منابع بايد «بازده قابل قبول» در مقايسه با هزينه فعاليتها باشد. بنابراين تجزيه و تحليل بودجه به مفهوم مقايسه اي بين منافع حاصل از گزينه هاي مختلف تخصيص بودجه است.
2-تجزيه و تحيلي روند افزايشي هزينه ها: تجزيه و تحليل روند افزايشي هزينه ها عبارت است از تجزيه و تحليل ارزش افزوده ناشي از هزينه اضافي، با توجه به پديده مطلوبيت نهايي و قانون بازده نزولي، هزينه اضافي صرف شده براي هر برنامه بايد با بازده مورد انتظار برنامه مشابه برابر باشد.
3-اثر بخشي نسبي: مقايسه ارزش نسبي برنامه ها بايد براساس اثربخشي نسبي هر يك از آنها در نيل به اهداف مشترك صورت گيرد. هدف از ساخت كارخانه – سد – دانشگاه و...
توسعه اقتصادي و رفاه اجتماعي بوده، اساسي و مبناي مقايسه و تجزيه و تحليل قرار مي گيرد.
4-تجزيه و تحليل هزينه – فايده: فلسفه ايجاد تكنيك تجزيه و تحليل هزينه – فايده، صرف كمترين منابع – براي كسب بهينه ترين نتايج از اجراي طرحهاي دولتي است. طرحهايي كه هدف آنها حداكثر سازي منفعت (رفاه) اجتماعي است.
2-اصول بودجه را نام ببريد و ويژگي هر كدام را بيان كنيد:
1-اصل سالانه بودن بودجه 2- جامعيت 3- وحدت بودجه 4-تفصيل 5-تخصيص و عدم تخصيص
6-انعطاف پذيري 7-تحصيص بودن درآمدها 8-تحديدي بودن هزينه ها 9- اصل تعادل
-اصل سالانه بودن: بودجه برنامه مالي دولت است در هر برنامه بايد مشخص شود چه كاري با چه هزينه اي و در چه زماني انجام شود.
-اصل جامعيت: اصل جامعيت از مهم ترين اصول بودجه است، تأمين راحت و دقت دولت در تنظيم و اجراي بودجه است.
-اصول وحدت در بودجه: بر اين نكته دلالت دارد كه بودجه بايد فقط يك بار در سال و به طريقي كه شامل كليه هزينه ها و درآمدها باشد جهت رسيدگي و تصويب به مجلس تقديم شود.
-اصل شامليت يا تفصيل: به معني تهيه ريز بودجه به تفصيل در هر دو حساب است. به طوري كه در بودجه از كلي گويي و ارائه ارقام كلي خودداري شود. اين اصل نظارت همگاني بر مخارج مملكت را ممكن مي سازد.
-اصل تخصيص و عدم تخصيص: بر طبق اصل تخصيص؛ تمام ارقام منظور در بودجه بايد به همان وضع و ترتيبي كه در بودجه تعيين و مجوز آن صادر شده وصول شود يا به مصرف برسد.
-اصل انعطاف پذيري بودجه: برنامه مالي دولت است و به لحاظ اينكه اين برنامه به تصويب نمايندگان مجلس مي رسد، اجراي دقيق آن توسط دولت و مسئولان دستگاههاي دولتي ضرورت قانوني دارد و لازم است تا حدودي مديران براي رفع برخي از مشكلات اجرايي تغييراتي جزئي در بودجه مصوب سالانه خود بدهند.
-اصل تخميني بودن درآمدها: بودجه از طريق تصويب مجلس، ارزش قانوني مي يابد، مجلس با تصويب بودجه، به قوه مجريه اجازه مي دهد كه درآمدهاي پيش بيني شده را وصول و وجوه مورد نياز خود را در هزينه كند اين اجازه يك جواز مشروط است و كسب درآمدهاي لازم بدون وجود قانون جداگانه عملي نيست.
-اصل تحديدي بودن هزينه ها: اعتبارات مصوب براي هر نوع هزينه تا حد همان اعتبار مصورب قابل فرج است نه بيشتر، منظور از تحديدي بودن هزينه ها اين است كه بجاي اعتبار 100 نمي توان 110 تومان خرج كرد.
-اصل تعادل: به حفظ موازانه بين درآمدها و مخارج اشاره دارد، به گونه اي كه دولت بتواند بدون توسل به استقراض، تعهدات مالي خود را بپردازد.
3-اصل وضوح، قانوني بودن، صحت، اعتبار و ساير اصول را توضيح دهيد؟
-نبايد اصل وضوح و شفافيت شكل و محتواي بودجه بايد كاملاً روشن باشد و نكته ابهامي در آن باقي نماند تا اصل «نظارت عموم بر هزينه ها» دچار خدشه نشود.
-به موجب اصل قانوني بودن، بودجه يك سند قانوني است. طبق اصل 52 قانون اساسي بودجه سالانه كل كشور به ترتيبي كه در قانون مقرر مي شود از طرف دولت تهيه و براي رسيدگي و تصويب به مجلس شوراي اسلامي تسليم مي شود. هر گونه تغيير در ارقام بودجه نيز تابع مراتب مقرر در قانون خواهد بود.
-بنا به اصل صحت بودجه، برنامه عمليات و فعاليتها بايد توسط متخصصان بر اساس اصول منطقي و علمي تهيه شود تا اينكه برآوردهاي بودجه اي صحيح و درست باشد.
-اصل اعتبار مقرر مي دارد كه روشهاي تعيين هزينه و درآمد بايد متحدالشكل باشد. مثلاً چنانچه دستمزد كارگري با كارگر مشابه و داراي مشخصات يكسان در سازمان ديگري در همان شهر همخواني نداشته باشد، اصل اعتبار متزلزل مي شود.
-با اصل تنوع، بودجه بايد هم نتايج فوري و آني داشته باشد و هم نتايج و هدفهاي بلند مدت يعني هم نتايج را مشخص كند.
اصل مديريتي مقرر مي دارد در موقع تنظيم بودجه بايد تمام شرايط مديريت و دستگاه مربوط به طور صحيح و دقيق موجود باشد. رعايت اين اصل موجب مي شود كه در موقع انتصاب و انتقال، اصل لياقت و شايسته سالاري رعايت شود.
-اصل تناوب يكي از خصوصيات بودجه اين است كه هر ساله و به صورت پي در پي تنظيم، تصويب، اجرا و نتايج حاصل از آن بررسي و مطالعه شود.
-بنابراين كفايت، بودجه بايد براي انجام حوايج جامعه كافي باشد و تمام نيازمنديهاي ضروري جامعه را برآورده سازد.
-اصل مسئوليت مقرر مي دارد كه وظايف و مسئوليتهاي هر يك از مجريان بايد روشن، صريح و مدون باشد و در حدود مسئوليت، اختيارات مناسبي به مجريان مربوطه تفويض شود.
- براساس اصل تناسب بودجه، دولت بايد بودجه خود را با در نظر گرفتن واقعيات روند اقتصادي هر كشور تهيه كند.
فصل هفتم
1-مراحل گردش بودجه را نام ببريد؟
1- تهيه و تنظيم و پيشنهاد بودجه 2-تصويب بودجه
3-اجراي بودجه 4-كنترل و نظارت بر بودجه (توزيع بودجه)
2-بخشنامه بودجه را توضيح دهيد؟
بخشنامه بودجه حاوي سياستها و رهنمودهايي در مورد تهيه و تنظيم بودجه دستگاههاي اجرايي است تا بتوان پيشنهادهاي دستگاههاي اجرايي را در خصوص بودجه جمع آوري، تجزيه و تحليل و تلفيق نهايي كرد.
3-مرحله تهيه و تنظيم بودجه را بيان كنيد؟
مرحله تهيه و تنظيم بودجه شامل كليه عمليات مربوط به تهيه، ارزيابي و طبقه بندي اطلاعات بودجه اي و پيشنهاد آن با رعايت قوانين و مقررات مربوط است.
4-مرحله تصويب بودجه را توضيح دهيد؟
لايحه بودجه توسط دولت به مجلس داده شده و بعد از نظارت مجلس در آخر هر سال به مرحله تصويب گذاشته مي شود.
1-بودجه بصورت لايحه از طرف دولت به مجلس ارايه مي شود. 2- قانون بودجه مربوط به سال مشخصي است. 3-مجلس بايد در جلسات علني مطرح نمايد و به آن رسيدگي نمايد.
4-نمايندگان مجلس نمي توانند پيشنهادهايي دهند تا هزينه را بالا ببرند.
5-كيفيت تصويب بودجه در ايران را بيان كنيد؟
پس از اينكه رئيس جمهور لايحه بودجه را تقديم مجلس كرده لايحه به راي گذاشته مي شود و در صورت تصويب كليات توسط نمايندگان از طريق رئيس مجلس به كمسيونهاي مختلف ارجاع مي شود، كمسيونهاي تخصصي بايد ظرف مدت 10 روز پيشنهادها خود را بايد به كمسيونهاي تخصصي بدهند، كمسيونهاي تخصصي بايد ظرف 10 روز نظريات خود را به كمسيون تلفيق (اصلي) ارائه كنند، كمسيون تلفيق ظرف 15 روز بايد نظريه خود را جلسه علني ارايه دهد تا تبصره ها بررسي گردد و در مرحله نهايي در جلسه علني نمايندگان ابراز نظر مي كنند و راي مي دهند. ليكن جلسات با دو سوم اعضا براي ارائه در جلسه علني رسميت پيدا مي كند و پس از تصويب به شوراي نگهبان ارجاع شده و در صورت تاييد به قانون بودجه تاييد و با امضاي رييس مجلس به رئيس جمهور ارائه مي شود.
6-مراحل اجراي بودجه از نظر هزينه ها را بيان كنيد؟
1-ابلاغ بودجه 2-مبادله موافقت نامه طرح و فعاليت 3- تخصيص اعتبار مصوب 4- مصرف اعتبارات
8-روش هاي ايجاد انعطاف در بودجه را نام ببريد؟
اصلاح و متمم بودجه- اعتبار هزينه هاي پيش بيني نشده – اعتبارات دولت- تبصره هاي بودجه – اعتبارات رديفهاي متفرقه (عمومي)
9- نحوه نظارت و كنترل قوه مجريه را توضيح دهيد؟
به دو صورت ممكن است:
الف) نظارت مالي«ذي حساب- خزانه» ب)نظارت عملياتي «گزارش توجيهي – تخصيص اعتبار»
10- هدفهاي تفريغ بودجه را بيان كنيد؟
مجلس شوراي اسلامي در سه مقطع زماني مختلف در اداره امور جامعه بالاترين رسالت را بر عهده دارد.
1- تعيين خط مشي و سياستهاي عمومي كشور
2-بررسي و تصويب برنامه ها و طرحها در جهت خط مشي و سياستهاي عمومي
3-بررسي عملكرد دولت با توجه به برنامه ها و طرحها.
فصل هشتم
1-فوايد نظام بندي بودجه را بيان كنيد؟
با افزايش نقش بودجه در اداره اقتصاد ملي و ارتباط آن با برنامه ريزي و حسابداري، طبقه بندي اقتصادي معرفي شد.
امروزه براي رويارويي با حوادث آينده و ارائه راهكارهاي بودجه اي متناسب براي شرايط ويژه، از بودجه به عنوان ابزاري براي اعمال مديريت استراتژيك استفاده مي شود. در حاليكه در مدل سنتي بودجه ريزي كه هدف بودجه فقط كنترل مالي بود، طبقه بندي هزينه ها و طبقه بندي سازماني عمده ترين طبقه بندي بودجه اي به شمار مي رفت.
2-انواع طبقه بندي بودجه اي را نام ببريد؟
الف) طبقه بندي «درآمدها و ساير منابع تأمين اعتبار» ب) طبقه بندي هزينه ها
ج)طبقه بندي عملياتي د) طبقه بندي سازماني
ه)طبقه بندي اقتصادي
3-عناوين اصلي طبقه بندي عمليات در ايران را نام ببريد؟
امور – فصل – برنامه – فعاليت و طرح – طرح تملك داراييهاي سرمايه اي (طرح عمراني)
-امور: مجموعه اي از كوششهاي سازمان يافته همگن است كه بخش عمده و قابل ملاحظه اي از وظايف دولت را در بر ميگيرد. عبارت است از مجموع چند فصل از وظايف مرتبط دولت مانند امور اجتماعي – آموزش و پرورش و....
-فصل: عبارت است از مجموعه اي از وظايف مشخص كه خدمات معيني را ارائه مي دهد و برنامه ريزي دراز مدت و ميان مدت براي نيل به هدفهاي اساسي در قالب آن انجام مي گيرد.
-برنامه: مجموعه اي از عمليات مرتبط است كه نتيجه كار مشخص دارد و اجراي آنها قسمتي از هدفهاي اساسي فصل را در چهارچوب سيساتهاي و خط مشيها تأمين مي كند.
-فعاليت و طرح: مجموعه عمليات و خدمات مشخصي است كه به منظور دستابي به قسمتي از اهداف برنامه صورت مي گيرد. منظور از فعاليت يك سلسله عمليات و خدمات مشخصي است كه براي تحقق بخشيدن به هدفهاي برنامه سالانه ملي يك سال اجرا مي شود و هزينه آن را از محل اعتبارات جاري تأمين مي شود.
-طرح و تملك داراييهاي سرمايه اي (طرح عمراني): مجموعه عمليات و خدمات مشخصي است كه براساس مطالعات توجيهي ، فني، اقتصادي و اجتماعي با زيست محيطي توسط دستگاه اجرايي ملي مدت معين و با اعتبار معين در توسعه 5 ساله صورت مي پذيرد.
4-طبقه بندي درآمده در بودجه كل كشور را بيان كنيد:
1- درآمدهاي عمومي دولت 2-واگذاري داراييهاي سرمايه اي
3-واگذاري داراييهاي مالي 4-درآمدهاي اختصاصي دولت
5-درآمد شركتهاي دولتي
-درآمدهاي عمومي دولت: منظور از درآمد طبق لايحه بودجه 81؛ آن دسته از دادوستدهاي بخش دولتي است كه ارزش خالص را افزايش دهد.
-واگذاري داراييهاي سرمايه اي: كليه اموال منقول و غير منقول دستگاههاي اجرايي مربوط اعم از پروژه هاي نيمه تمام كه يا خاتمه يا خارج از رده، فرسوده و يا اسقاط است و مجاز به فروش آنها مي باشد، به حسابهاي مربوط در خزانه تحت عنوان فوق واريز مي شود.
-واگذاري داراييهاي مالي: شامل اقلامي است كه عنوان درآمد ندارد و به منظور متعادل نمودن (درآمد = اعتبارات) و يا به عبارتي تامين كسري بودجه عمومي دولت استفاده مي گردد.
-درآمدهاي اختصاصي دولت: درآمدهايي كه به موجب قانون براي مصرف يا مصارف خاص در بودجه، كل كشور تحت عنوان درامد اختصاصي منظور مي گردد.
-درآمدشركتهاي دولتي: درآمدهايي كه در قبال ارائه خدمت يا فروش كالا و ساير فعاليتهايي كه شركتهاي مذكور به موجب قوانين و مقررات مجاز به انجام آن ها هستند.
5-طبقه بندي سازماني در بودجه كل كشور را بيان كنيد؟
در اين طبقه بندي، اعتبارات و هزينه ها برحسب هر يك از سازمانهاي دولتي كه پيشنهاد دهنده و اجرا كننده برنامه هاي مصوب هستند، پيش بيني مي شوند.
6-طبقه بندي اقتصادي و كاربرد آن در ايران را بيان كنيد؟
طبقه بندي اقتصادي، اطلاعاتي را كه جهت بررسي آثار اقتصادي عمليات دولتي مورد نياز است در اختيار مي گذارد در ايران طبقه بندي اقتصادي مستقل براي مفهوم علمي و قابل استفاده آن وجود ندارد و لذا حسابگران ملي ضمن مراجعه به بودجه و استخراج ارقام مورد نياز به ساير اسناد نيز مراجعه مي كنند. ملاك طبقه بندي اقتصادي بدين ترتيب است كه پرداختهاي بودجه به دو بخش عمده اعتبارات هزينه اي و تملك داراييهاي سرمايه اي (عمراني، سرمايه گذاري ثابت) تقسيم مي شود.
استاد در كلاس گفته است:
مراحل هزينه (پرداخت)
1- تشخيص← بالاترين مقام اجرايي
2- تامين اعتبار← ذيحساب
3- تعهد←بالاترين مقام دستگاه
4- تسجيل←بالاترين مقام دستگاه
5- صدور حواله← بالاترين مقام دستگاه
6- درخواست وجه←ذيحساب
7- هزينه با پرداخت به ذينفع←بالاترين مقام دستگاه