مدیریت امور فرهنگی

عناصر غیر مادی فرهنگ عبارتند از:

* باورها که مفاهیم کلی هستند که مردم جامعه آنها را بعنوان واقعیت قبول دارند

*ارزشها اموری هستند که برای مردم دارای اهمیت هستند مانند امنت دارای جوانمردی و غیره

*هنجارهاکه شیوه های رفتاری درست ونادرست رامشخص میکنندوشامل هنجارهای قانونی،عرفی ودینی میباشند

*نمادها که امکان برقراری ارتباط را فراهم می کنند و شامل زبان ، خط، علائم و حرکات می باشد

ویژگی های فرهنگ :

1-    فرهنگ مجموعه ای سازمان یافته است که اجزاء و عناصر آن با هم هماهنگ هستند

2-    فرهنگ رفتارافرادرا قابل پیش بینی می کند

3-    فرهنگ آموختنی و اکتسابی است که از طریق تعلیم و تربیت و جامعه پذیری به نسل بعد منتقل می شود

4-    فرهنگ عامل کنترل ونظارت اجتماعی است و با شیوه های خاصی رفتار نابهنجار مردم را کنترل می کند

5-    فرهنگ پدیده ای پویا است که متناسب با شرایط تغییر می یابد

 نظریه آلوین تافلردر مورد نقش شیوه تولید و تکنولوژی در تحولات اجتماعی و فرهنگی : وی معتقد است سه شیوه تولید مهم در طول تاریخ باعث شکل گیری سه انقلاب مهم اجتماعی شده است

مرحله اول انقلاب کشاورزی : در این مرحله یک جا نشینی خانواده های گسترده ادیان توحیدی و امپراطوری ها شکل می گیرند نهادهای فرهنگی اصلی خانواده و مذهب هستند که وظیفه آموزش مهارت ها را بر عهده دارند

مرحله دوم انقلاب صنعتی : در این مرحله رواج شهر نشینی شکل گیری خانواده های هسته ای جدای محل کار از محل زندگی به وجود آمدن نهادهای آموزشی مانند مدرسه و دانشگاه ویژگی های اصلی این دوره است

مرحله سوم انقلاب ارتباطی : به نظر وی گسترش و سایل ارتباطی با عث شده کل ابعاد فرهنگی و اجتماعی جامعه دگرگون شود نهاد آموزشی به آموزش های مجازی تغییر می کند خانه هم محل کار و هم محل زندگی می شود فعالان بخش خدمات به ویژه در زمینه دانش افزایش می یابد

نظریه هانری ژان  و  لوئیس ممفورد در ضمینه نقش تکنولوژی در تحولات اجتماعی و فرهنگی : آنها معتقداند هر مرحله تکنیکی باشکل خاصی ازتمدن وفرهنگ متناسب است به همین دلیل 5 مرحله تکنیکی را مشخص می کنند

مرحله اول عصر سنگ ابزاری : استفاده از سنگ چوب و استخوان اصلی ترین ابزاراین دوره است اقتصاد به صورت معیشتی است ساخت اجتماعی اصلی خانواده است سازمان سیاسی در اختیار ریش سفیدان است تفکر جادویی وماوراءالطبیعی حاکم است به دلیل فشارشدیداجتماعی نوعی یک دستی وتجانس در جامعه دیده می شود

مرحله دوم عصر انسان ابزاری : استفاده از فلزات و برده داری ویژگی اصلی این دوره است اختراع ارابه  و کشتی های بادبانی امکان تجارت محدود را فراهم می کند اولین شهرها شکل می گیرند ولی شکل غالب زندگی بازهم روستا نشینی است تفکر جادویی همچنان ادامه می یابد ودر کنار آن ریشه ها تفکر عقلایی شکل می گیرد .

مرحله سوم عصر پیش تکنیکی : ابداعات تکنیکی این دوره استفاده از آب و باد بعنوان انرژی استفاده از حیوانات اختراع چاپ و ساعت است اقتصاد مبتنی بر کشاورزی است و در کنار آن سرمایه داری تجاری شکل می گیرد رژیم سیاسی ازنوع دکتاتوری است ازنظرفرهنگی افکارمذهبی و حاکمیت کلیسا مهم ترین ویژگی این دوره است

مرحله چهارم عصر پارینه تکنیکی : این دوره از انقلاب صنعتی تا اوایل قرن 20 است پیش رفت های تکنیکی این دوره افزایش زغال سنگ آهن کشف انرژی بخار گسترش وسایل حمل و نقل و پدید آمدن ماشین آلات صنعتی است ویژگی های سیاسی اجتماعی و فرهنگی این دوره عبارتند از 1- سرمایه داری صنعتی جایگزین سرمایه داری تجاری می شود2- شهرنشینی ازروستانشینی پیشی میگیرد3- اتحادیه های کارگری ومبارزه طبقاتی شروع می شود 4- دموکراسی اصلی ترین ساخت سیاسی است 5- شناخت علمی بویژه درزمینه شیمی و مکانیک اوج می گیرد 6- ایدولوژی های بزرگ اجتماعی مانند لیبرالیسم و کمونیسم شگل می گیرد

مرحله پنجم عصر نوتکنیکی : تکنولوژی های این دوره گسترش استفاده از نفت ،گاز ، الکتریسیته و اتم است اتوماسیون ماشین ها بیشتر می شود آلیاژهای سبک کودهای شیمیایی بتون و پلاستیک انقلابی در مواد اولیه ایجاد می کند ویژگی های این دوره عبارت است 1- سرمایه داری مالی شکل می گیرد 2- دخالت دولت در اقتصاد افزایش می یابد 3- اتحادیه ها علاوه برکارگران به کارکنان بخش خدمات سرایت می کند 4- ساخت سیاسی غالب دموکراسی است 5- ایدولوژی ها کم رنگ می شود 6- مصرف گرایی و مصرف انبوه اصلی ترین ویژگی این دوره است 

مراحل ارتباط تکنولوژی و فرهنگ از نظر نیل پستمن

مرحله اول فرهنگ ابزار: در این مرحله فرهنگ ارزشها اعتقادات و باورها بر کل زندگی انسان سیطره دارند سنت ها قومی هستند و ابزارها و تکنولوژی هایی که به وجود می آیند درخدمت ارزش های فرهنگی سنبل های عقیدتی و آداب و رسوم هستند مانند اختراعاتی که درمعماری مساجد و کلیساها استفاده می شد

مرحله دوم تکنوکراسی : دراین مرحله فرهنگ و تکنولوژی نقشی مساوی در زندگی انسان دارند هیچ کدام از تکنولوژی یا فرهنگ بردیگری سلطه کامل ندارد ولی رفته رفته جایگاه تکنولوژی بر فرهنگ غلبه می یابد

مرحله سوم تکنوپولی : در این مرحله تکنولوژی سلطه خودرا بر جهان فرهنگ و ارزش های انسانی گسترش می دهد و فرهنگ و ارزش های انسانی در خدمت تکنولوژی قرار می گیرد ویژگی های مرحله تکنوپولی عبارتنداز :

1-    تقدس زدایی از جهان یعنی ارزش ها ی معنوی و امور مقدس جای خود را از دست می دهند

2-  تخلیه نمادها و سنبل های ملی مذهبی و هویتی در خدمت خواسته های تکنولوژیکی قرار می گیرند و به بی محتوا شدن نمادها منجر می شوند

3-  علم زدگی و تخصص گرایی در این مرحله تکیه بیش از حد به علم باعث بوجود آمدن تخصص های مختلف می شود کلیت شناخت را از بین برده و باعث شکنندگی شناخت می شود

4-  غلبه عقلانیت ابزاری به دلیل گسترش مادی گرایی و اهداف این جهانی عقلانیت ابزاری که مربوط به علوم تجربی است بیش از حد رشد می کنند و عقلانیت ذاتی که مربوط به فلسفه و یافتن هدف های زندگی است جایگاه خود را از دست می دهند

5-  گسترش بوروگراسی غلبه تکنولوژی بر زندگی انسانها باعث به وجود آمدن سازمانهای دیوان سالارانه می شود که انسانها برای رفع نیازدر هر زمینه ای مجبور به مراجعه به این سازمانها هستند

6-  قفس آهنی تکنولوژی و ابزارهایی که انسان برای رفاه خود آفریده بود مانند قفسی انسان را در اختیار قرار می گیردکه رهایی از آن امکان پذیر نیست

سه مرحله در تحلیل اثرات تکنولوژی های ارتباطی

مرحله اول : بین 1920 تا 1943 دراین مرحله نظرات ارتباطی قدرت بیش از حدی به رسانه ها قائل بودند و مردم را منفعل محسوب می کردند

مرحله دوم : از سال 1944 تا 1960 دراین دوره نظرات ارتباطی به اثرات محدود رسانه ها تأکید می کردند

مرحله سوم: از سال 1960 به بعد در این دوره نظرات به پیچیدگی اثر رسانه ها اشاره می کردند وآن را در خدمت جهان سرمایه داری می دانستند

نظریه تزریقی : بر طبق این نظریه رسانه ها می توانند با انتقال پیام تأثیر مورد نظر خود را در مخاطب ایجاد کنند این نظریه معتقد است رسانه ها اصلی ترین عامل شکل دهنده افکار عمومی و فرهنگ هستند و مخاطب نقش چندانی ندارد

نظریه دو مرحله ای ارتباط : براساس این نظریه پیام رسانه ها در مرحله اول به رهبران فکری می رسد و در مرحله دوم رهبران پیام هارا به مخاطبان منتقل می کنند این نظریه معتقد است رهبران فکری براساس تصورات خود و اعتقاداتشان پیام ها را دست کاری می کنند و به همین دلیل نقش بیشتری از رسانه ها در شکل گیری افکار عمومی دارند

نظریه مارپیچ سکوت : بر طبق این نظریه مردم برای پذیرفته شدن از سوی دیگران نظریاتی را که مخالف نظریه اکثریت است ابراز نمی کنند به همین دلیل فکر اکثر یت اقبال بیشتری پیدا می کنند این نظریه معتقد است رسانه ها در بین مردم اقبال عمومی پیدا می کنند و نظرات مخالف رسانه ها بیان نمی شود به همین دلیل در شکل گیری افکار عمومی تأثیر می گذارد

نقش تکنولوژیهای اطلاعاتی و ارتباطی در کشورهای جهان سوم

1-  نقش توسعه : ورود رسانه های جمعی به کشورهای در حال توسعه باعث افزایش آگاهی های اجتماعی و بالارفتن سطح زندگی مردم می شود بعنوان مثال ویلبورشرام معتقد است توسعه اقتصادی بدون توسعه اجتماعی و فرهنگی میسر نیست و توسعه فرهنگی مستلزم آموزش و اطلاعات است تکنولوژی های اطلاعاتی می توانند در آموزش و آگاهی دهی به مردم جوامع در حال توسعه و به دنبال آن توسعه آن جامعه نقش اساسی ایفا می کنند

2-  نقش عدم تعادل : ورود رسانه ها و تکنولوژی های ارتباطی باعث انتقال فرهنگ مدرن و تکنولوژی های مدرن به آن جامعه می شود اگر فرهنگ انتقال داده شده با فرهنگ سنتی آن جامعه نا ساز کار باشد باعث ایجاد عدم تعادل و دو گانگی ارزش و عدم تحقق اهداف در آن جامعه می شود

3-    نقش حسی و سطحی شدن فرهنگ : تکنولوژی های اطلاعاتی برای جذب مخاطبان بیشتر به جنبه های حسی و تجربی فرهنگ توجه می کنند و جنبه های معنوی و مطالعاتی فرهنگ نادیده گرفته می شوند این امر باعث حسی شدن فرهنگ می شود مثلاً ادگارمورن معتقد است صنایع فرهنگی و تکنولوژی های اطلاعاتی محصولات فرهنگی مبتذل و سطحی در اختیار مردم قرار می دهند بنابراین در بلند مدت فرهنگ آفرینندگی و اسالت خود را از دست می دهند        

4-  نقش درتهاجم فرهنگی: وجود تکنولوژی های اطلاعاتی و رسانه ها با برد زیاد این امکان را فراهم کرده است که جوامع مختلف به ویژه آمریکا از طریق آنها ارزشها هنجارها و شیوه زندگی خود را به کشورهای جهان سوم انتقال می دهند در این صورت افراد جامعه توسعه نیافته با جذب فرهنگ آمریکا یی نا خود آگاه در خدمت خواسته های آمریکا قرار می گیرند

5-  نقش توده وار شدن جامعه : تکنولوژی های اطلاعاتی با ارائه ارزشها و الگوهای یکسان تفاوت های فرهنگی اقوام و ملت ها را از بین برده و رفتارها ونگرش مردم جهان راشبیه یکدیگر می کنند این یکسان شدن فرهنگ باعث توده وارشدن جامعه می شود

6-  نقش کلیشه سازی و تردید هویت ملی : رسانه ها با نشان دادن ملت های مختلف و نسبت دادن ویژگی های خاص به آنها کلیشه هایی در مورد هر ملت به وجود می آورند که در برخورد جوامع با هم دیگر مبنای عمل قرار می گیرد مثلاً آمریکایی با خیر خواه سیاه پوستان را تنبل و کم هوش و مسلمانان را خشن نشان می دهند  

مقاومت فرهنگی در مقابل نوآوری ها  و تکنولوژی جدید : در هرجامعه ای میزانی از مقاومت در مقابل پدیده های تازه وجود دارد هرچه به زمان حال نزدیک می شویم میزان مقاومت فرهنگی در مقابل پدیده های مختلف و تازه گاهش می یابد

چگونکی مقاومت فرهنگی در مقابل تکنولوژی جدید : زمانی که تغییر در لایه های اساسی جامعه به ویژه در اعتقادات ارزشها و باورها صورت بگیرد مقاومت در مقابل آن شدید تر خواهد بود ولی زمانی که تغییر در لایه های سطحی فرهنگ بویژه در تکنولوژی وشیوه های زندگی باشد مقاومت در مقابل آن کمتر خواهد بود مردم در هنگام مقاومت در مقابل نوآوری ازاستدلال های عقلانی و اید و لوژیک استفاده می کنند

عوامل ایجاد مقاومت فرهنگی درمقابل نوآوری :

1-    عدم آشنایی و نداشتن شناخت نسبت به آن

2-    ناسازگاری پدیده های تازه با شرایط و نیازهای انسان

3-    ناسازگاری نوع آوری با سنت ها آداب و رسوم و عادت های مردم

4-    ناسازکاری نوآوری با ساختارهای قدرت موجود جامعه

5-    بیگانه ستیزی و عدم قبول برتری فکری و سلطه بیگانگان

ویژه گی های نوآوری که در آهنگ پذیرش آن موثر است :

1-  مزیت نسبی : یعنی هرچقدریک نوآوری نسبت به پدیدهای موجود سوددهی بیشتر نیاز به سرمایه گذاری کم پائین بوده ریسک و خطر کاهش ناملایمات و سختی ها و سرفه جویی در وقت داشته باشد آسان و مورد قبول واقع می شود

2-  سازگاری : هرچقدر نوآوری با ارزشهای موجود نیازهای مردم ساخت قدرت حاکم و تجربه های گذشته مردم سازگار باشد ساده تر مورد قبول واقع می شود

3-    پیچیدگی : هرچقدر شیوه استفاده و کاربرد نوآوری ساده تر باشد پذیرفتنی تر است

4-    آزمون پذیری:هرچقدرامکان آزمون یک نوآوری درسطح کوچک وجودداشته باشدموردپذیرش قرار میگیرد

5-    قابلیت رویت : منظور از قابلیت رویت میزان آشکاری و ملموس بودن نتایج نوآوری است که برآهنگ پذیرش آن موثر است

نقش تکنولوژی در تغییر سبک زندگی :

موبایل (عاملی  برای تمایز اجتماعی – عامل اقتصادی – عامل امنیت )

خودرو( عاملی برای تمایز اجتماعی – عامل اقتصادی – عامل هنجارشکن – عامل پنهان )

تلویزیون،روابط خانوادگی ازبعداثرات منفی(کاهش روابط تعاملی – افزایش ناسازگاری –گسترش مصرف گرایی – رواج مدهای جدید )

1-  تلفن همراه : تلفن همراه علاوه بر کارکرد های آشکار و مثبتی که دارد و به دلیل قابل حمل بودن استفاده آسان مصرف انرژی کمتر امکانات و قابلیت های زیادی در اختیار مردم می گزارد در تغییر سبک زندگی نیز نقش اساسی دارد که در دو حوزه اشاره می شود : نقش تلفن همراه در کاهش روابط تعاملی موبایل به عنوان یک تکنولوژی باعث شده انسانها بجای برقراری ارتباط رو در رو و تبادل احساسات و عواطف از آن برای برقراری ارتباط استفاده کنندکه این امر باعث سطحی شدن ارتباط بین افراد می شود – موبایل وسیله ای نمادین برای تمایز اجتماعی موبایل به ویژه در مراحل اولیه آن وسیله ای برای تمایز طبقات اجتماعی از هم دیگر بوده و افراد برای هویت یابی از آن استفاده می کردند حتی طبقات متوسط و فقیر جامعه برای بالا نشان دادن موفقیت اجتماعی و اقتصادی خود از آن استفاده می کردند که به عنوان مصرف نمایشی شناخته می شود

2-  تأثیرات تلویزیون بر روابط خانوادگی را نام ببرید : کاهش روابط تعاملی – باعث افزایش ناسازکاری در خانواده –گسترش مصرف گرایی – رواج مدهای جدید